6 obszarów - objawy ADHD
ADHD objawia się w wielu wymiarach – nie tylko w działaniu
Nie każdy chaos to tylko „roztargnienie”. ADHD to inna kondycja, która dotyka wielu poziomów życia jednocześnie.
Oto jak mogą wyglądać objawy ADHD – podzielone na 6 obszarów:
POZNAWCZE
natłok lub kołowrotek myśli – wiele wątków naraz, trudność z „uciszeniem głowy”
trudność z pamięcią operacyjną – zapominanie rzeczy „sprzed chwili”, problem z trzymaniem kilku elementów w głowie jednocześnie
rozproszenie uwagi – nie przez brak zainteresowania, ale przez nadmiar bodźców
myślenie skokowe – przeskakiwanie między tematami, dygresyjność, szybkie „łączenie kropek”, które inni gubią
trudność z uczeniem się liniowym – szybkie łapanie całości, ale trudność z podążaniem za schematem krok po kroku
nadmiar analiz, ale też okresowe „zawieszenie systemu” – pustka poznawcza, mimo realnych kompetencji
WYKONAWCZE
problemy organizacyjne – prokrastynacja, odkładanie zadań, trudność z rozpoczęciem i zakończeniem
impulsywne decyzje lub przeciwnie – paraliż decyzyjny
nierealistyczna ocena czasu – planowanie jakby doba miała 48h albo całkowita dezorientacja czasowa
labilność funkcjonalna – wahania energii i motywacji zależne od emocji, zainteresowania, presji lub stanu fizycznego
trudność z rutyną – mechaniczność nudzi, brak struktury przytłacza
EMOCJONALNE
gwałtowne reakcje emocjonalne – impulsywność, napady furii lub histerii
labilność nastroju – od pobudzenia do apatii w krótkim czasie
napięcie i frustracja z powodu trudności w kontroli impulsów
zaburzenia lękowe – nierzadko wtórne do nadmiernej kontroli siebie i presji
TOŻSAMOŚCIOWE
chroniczne poczucie porażki – „znowu zawiodłam/em”, „nigdy nie potrafię jak inni”
niskie poczucie własnej skuteczności – niezależnie od realnych osiągnięć
wstyd za swoje reakcje, styl myślenia lub sposób funkcjonowania
maskowanie – ciągłe udawanie, że „wszystko ogarniam” i tłumienie naturalnych odruchów
brak stabilnego obrazu siebie – zależny od kontekstu, ocen zewnętrznych, nastroju
życie w syndromie oszusta – poczucie, że to, co mi się udaje, to przypadek, szczęście, udawanie
SOMATYCZNE
napięcia w ciele – szczególnie kark, barki, szczęka
trudności z zasypianiem, przerywany sen, myślowe „mielonki” w nocy
trudność z wyciszeniem – nawet w czasie relaksu ciało i głowa są „w gotowości”
nadwrażliwość sensoryczna – dźwięki, zapachy, faktury mogą męczyć lub irytować
częste przebodźcowanie – fizyczne zmęczenie po kontakcie z dużą ilością ludzi, światła, hałasu
trudności z napięciem mięśniowym – albo zbyt duże, albo zbyt małe, brak naturalnej regulacji
RELACYJNE
trudność z bliskością – lęk przed byciem zależnym, pochłoniętym, zranionym
izolowanie się lub przeciwnie – nadmierne szukanie kontaktu i ciągła obecność
zbyt szybkie wchodzenie w relacje (emocjonalne lub fizyczne), a potem wycofanie
bycie „za dużo” – za głośno, za intensywnie, za emocjonalnie – lub „za mało” – zbyt wycofanie, niedostępność emocjonalna
podatność na wpływy – łatwe przyjmowanie cudzych granic i decyzji jako własnych
opozycyjny styl społeczny – bunt przeciwko regułom, które wydają się nielogiczne lub narzucające
W terapii można pracować szczególnie nad emocjami, tożsamością i relacjami – bo to one najbardziej wpływają na jakość życia.
Nie wszystko trzeba „naprawiać”.
Czasem wystarczy zrozumieć siebie, rozdzielić, co wynika z adhd a co jest strategią przetrwania. Dlatego psychoedukacja i trening to najlepsza metoda pracy z kondycją ADHD!
Aleksandra Sokołowska
